Eerst koffie of eerst ontbijt? Bloedsuiker, darmen en je cyclus
Eet jij eerst je kom yoghurt en een eitje of wil je echt eerst een koffie? Orthomoleculair- en darmtherapeut Laura raadt aan: eerst yoghurt en een ei. En dat heeft alles te maken met je suikerspiegel. En je suikerspiegel? Die bepaalt sterk hoe jij je voelt en hoe heftig je jouw menstruatiecyclus ervaart.
Orthomoleculair- en darmtherapeut
Laura is orthomoleculair therapeut, gespecialiseerd in het vrouwenlichaam. Orthomoleculair is een ingewikkelde term met een allesomvattende betekenis: als orthomoleculair therapeut is het doel de onderliggende oorzaak van klachten aan te pakken en het lichaam als geheel te ondersteunen. Voeding vormt daarin de basis, aangevuld met aandacht voor slaap, stress en beweging. Laura kijkt niet naar de standaard schijf van vijf, maar naar behoeftes per persoon, per fase van je cyclus. Naast orthomoleculair therapeut, is ze ook darmtherapeut.
"In mijn praktijk zie ik veel vrouwen met hormonale klachten, zoals PMS en PCOS. Daarbij is er vaak ook een duidelijke relatie met de darmgezondheid, omdat veel vrouwen naast hormonale klachten ook darmproblemen ervaren. Daarom vind ik het belangrijk om beide aspecten mee te nemen in een behandeling."
Leven in de pieken en dalen
Je kent het wel: na iets zoets voel je je even energiek, maar daarna volgt juist een dip. Je wordt moe, krijgt opnieuw cravings en voelt je zwaar. Dat komt doordat je bloedsuiker eerst sterk stijgt en vervolgens weer snel daalt.
De bloedsuikerspiegel — de hoeveelheid suiker (glucose) in je bloed — bepaalt hoe je je voelt. Daarbij speelt het hormoon insuline — wat ervoor zorgt dat suiker uit het bloed wordt opgenomen en gebruikt wordt als energie — een belangrijke rol. Wanneer je bloedsuiker regelmatig hoog is, moet je lichaam steeds opnieuw insuline aanmaken. Dat kost energie. Op de lange termijn beïnvloedt dit ook hormonale klachten, zoals PMS en PCOS.
"Daarom vind ik het belangrijk om goed naar bloedsuiker te kijken. Hiervoor gebruik ik een glucosesensor, zo’n zelfde wit plakkertje als op de bovenarm van mensen met diabetes, die vijftien dagen wordt gedragen. Die meet dag en nacht de bloedsuiker. Vervolgens kunnen we precies zien wat er gebeurt na bepaalde maaltijden, maar ook wat het effect is van beweging, stress of een slechte nachtrust."
Er valt veel te leren van je bloedsuiker. Probeer het maar eens: eerst ontbijten en dan pas je koffie drinken. Of eerst een salade met peulvruchten eten en daarna pas een lekkere pasta. "Het is beter om eerst eiwitten en vezelrijke groenten te eten en daarna pas de koolhydraten. Door eerst een 'bodempje' van eiwitten en vezels te leggen, wordt de opname van koolhydraten vertraagd. Daardoor stijgt je bloedsuiker veel minder snel. Je kunt ook best iets zoets eten, maar het moment waarop je dat doet, maakt een groot verschil. Na een maaltijd reageert je lichaam vaak veel gunstiger dan wanneer je iets zoets op een lege maag eet.”
De metingen laten bovendien zien dat iedereen anders reageert op voeding. "Ik reageer bijvoorbeeld zelf vrij sterk op havermelk, terwijl iemand anders daar nauwelijks een bloedsuikerstijging van krijgt. Dat geldt ook voor brood, fruit of andere koolhydraatrijke producten.”
“Je kunt ook best iets zoets eten, maar het moment waarop je dat doet, maakt een groot verschil.”
Hormonale anticonceptie
PMS, PCOS, klachten vanwege je cyclus, maar hoe zit het als je hormonale anticonceptie gebruikt? Sommige vrouwen slikken al sinds de pubertijd de pil en hebben geen idee hoe hun natuurlijke cyclus is. Sommige vrouwen met een hormoonspiraal worden niet meer ongesteld. Maar sommige van die vrouwen voelen zich wel moe of emotioneel — en anderen niet. Als je klachten ervaart waarvan je niet weet waar ze vandaan komen, dan kan het herontdekken van je natuurlijk cyclus een uitkomst bieden.
"Ik zal nooit tegen iemand zeggen dat ze móét stoppen met anticonceptie. Dat is een persoonlijke keuze. Maar als iemand erover twijfelt of klachten ervaart, kan ik wel begeleiden bij het afbouwen. Sommige vrouwen voelen zich na het stoppen energieker, ervaren meer libido of voelen zich emotioneel stabieler. Maar dat geldt zeker niet voor iedereen. Er zijn ook vrouwen die zich juist heel prettig voelen bij de pil of een hormoonspiraal. Iedereen reageert anders."
Waar moet je terecht?
Vrouwen hebben een natuurlijke hormooncyclus van plus minus 28 dagen, bestaande uit vier fasen. In de ene fase leiden hormonen tot ‘ik voel me een zandzak’, in de andere fase tot ‘zin in een wandeling van 20 km!’. Vooral in de luteale fase – de fase na de eisprong en voor de menstruatie, nemen klachten toe.
"Vrouwen slapen slechter, raken sneller overprikkeld, zijn emotioneler of sneller geïrriteerd. Dat heeft invloed op alles: op hun werk, hun relatie en hoe ze zich overdag voelen. Maar wat ik vaak terug hoor van vrouwen die met hun voeding en bloedsuiker aan de slag gaan, is dat ze veel meer energie krijgen. Ze slapen beter, worden uitgeruster wakker en ervaren minder behoefte aan tussendoortjes of zoetigheid.”
In de praktijk, merkt Laura, weten vrouwen niet goed waar ze terecht moeten. "Natuurlijk heeft iedere vrouw weleens een mindere dag, maar klachten zoals iedere dag een opgeblazen buik, extreem veel bloedverlies, hevige menstruatiepijn of voortdurend uitgeput zijn, zijn niet normaal te zijn."
Vrouwen voelen zich niet altijd gehoord wanneer ze hiermee naar de huisarts gaan en er geen duidelijke medische oorzaak voor hun klachten wordt gevonden. Ze benadrukt dat dit niet zozeer aan de huisarts ligt. Wel hoopt ze dat mensen sneller doorverwezen worden naar leefstijlexperts.
“"Natuurlijk heeft iedere vrouw weleens een mindere dag, maar klachten zoals iedere dag een opgeblazen buik, extreem veel bloedverlies, hevige menstruatiepijn of voortdurend uitgeput zijn, zijn niet normaal te zijn."”
"Huisartsen hebben een ontzettend breed vakgebied. Zij zijn er vooral om ziekten en medische aandoeningen op te sporen en te behandelen. Daar zijn ze onmisbaar in. Bij klachten zoals PMS, vermoeidheid of hormonale disbalans is er echter niet altijd een duidelijke medische afwijking, terwijl iemand zich wel degelijkecht niet goed voelt. Dan kan leefstijlbegeleiding een waardevolle aanvulling zijn. Als ik vermoed dat er medisch onderzoek nodig is, verwijs ik iemand altijd terug naar de huisarts of specialist. Andersom zou het mooi zijn als er ook vaker wordt doorverwezen voor begeleiding op het gebied van voeding, leefstijl en hormonen wanneer daar behoefte aan is.”
Laura’s take home message
“Twijfel je al een tijdje of heb je het gevoel dat er ‘'iets niet klopt’', luister dan vooral naar dat gevoel. Je hoeft niet te wachten tot klachten heel ernstig worden. Soms kunnen juist kleine veranderingen al een groot verschil maken in hoe je je voelt.”
Health partner
Laura Barbara is één van de 150 Health Partners van Smart Health en Femplus. Als gecertificeerde partner begeleidt Laura Barbara vrouwen bij meer energie, hormonale balans en een gezonder lichaam van binnenuit.